Teknik Yardım ve montaj

 V Kayışları hakkında genel bilgiler

 A.) GENEL

V-Kayışları Türk Standartları Enstitüsüne 198 No’ lu Standardında

paralel olmayan yüzeyleri ile güç aktarımında kullanılan kayışlar olarak geçerler , V-Kayışları TSE 198   standardı ,Kasnak lar ise TSE ISO 4283 No’lu Standartı ile  bir Ulusal Standart’ a bağlanmıştır.

V-Kayışlarının Yapısı:

Bugün kullanılan V-Kayışları üretim süresince birbirlerine ayrılmayacak şekilde entegre edilmiş 3 parçadan oluşur.

En üst katmandan başlayarak;

 Kaplama Bezi;  

 Kaplama bezi kayışın kasnak ve dış çevre ile temasını sağlar.Bu bez ısıya ve toza yağa dayanıklı bir Kauçukla kaplanmış,aşınmaya dayanıklı bir örgüdür. Isıya dayanıklı olma özelliği, kayışın çalışırken sürekli bükülmeden dolayı ısınacağı göz önüne alınarak yağa dayanıklı olma özelliği ise; yağ içinde çalışmaya dayanıklı olma özelliği değilse de çalıştığı düzenek üzerinde meydana gelebilecek yağ buharı ve/veya birkaç damla yağa dayanıklı olmasıdır.

Toz ise kayış kasnak düzeneklerinde tam bir zımpara etkisi yaratır.

 Kauçuk Profil;

Kauçuk Profil kayışa Trapez şeklini vermekle beraber yük taşıyıcı kord ipinden yanaklar vasıtası ile kasnağa yükü iletmeye yarar.En basit iki kasnak dan meydana gelen bir sistemde bile her devirde kayışın bir noktasının iki defa bükülüp düzeldiği göz önüne alınırsa bu kauçuk profilinin deformasyona ne kadar dayanıklı olması yani yorulmaması gerektiği anlaşılır.

 Yük Taşıyıcı Kord İpi

Poliyester esaslı: Kord ipi minimum uzama ve yük altında kısılmama özelliğine haizdir.Kayış uzaması ( sünmesini) sağlayan etkiler ( bu konunun  çözümleri ilerideki bahislerde açıklanmıştır).Kord ipi kayışın bw etken genişlik diye anılan bölgesinde yer alır.(Bu husus da ilerde açıklanacaktır.)

 B.)KAYIŞLARIN  SINIFLANDIRILMASI;

 1) Klasik V kayışları (Bezli Klasik V –kayışları)

Tarihsel olarak ilk önce klasik  V-Kayışı diye adlandırılan sırt genişliği yaklaşık 17 mm, yüksekliği yaklaşık  11mm olan Kayışlar  17 profil, 22 profil vs kayışlar kullanıldı.

Ölçü olarak V _kayışının yaklaşık sırt genişliği ve İç iç den içe boy (iç daire boyu) alındı,Li rumuzu ile belirtildi.

2. Dar V kayışları (Bezli dar V –kayışları)

Aynı kasnak üzerinden  daha çok yük taşıyabilmek ve daha yüksek çevresel hızlara ulaşmak üzere örneğin sırt genişliği yaklaşık 17 mm, yüksekliği 11 mm olan 17 profil ‘i ve yüksekliği14 mm’ ye çıkardılırken ,sırt genişliği 16,3 mm’ ye düşürüldü.Bu yeni kayışlara Dar V-Kayışı olarak adlandırılırken yapılan deneyler yük taşımasında %100 ‘ye varan bir artış, izin verilen çevresel hızın ise 25 m/s’ den 42 m/s’ ye çıkdığı gözlendi . Bu sonuç  tabiî ki kasnak ile temasa giren kayış alanının çoğalması ile sağlandı.

Bu tip V –Kayışlarına Süper Güç ün  ( Super Power ) kısaltılmışı SP V –Kayışları denildi.

Karışıklığa meydan vermemek üzere Boy olarak Kord ipinin  kayışın bw etken genişlik diye anılan bölgesinde düzlem boyu alındı.

 3. Usa Standart ( Amerikan Standartları ) V –Kayışları

Avrupa Ülkeleri metrik ölçüler ile ilerlemeye devam ederken,Amerika Birleşik Devletleri

Kendi inç ölçüleri ile ilerlemeye devem etti ve ulusal  bir Standarda bağladı.

Bir çok karışıklığa meydan veren bu uygulamadaki V-kayışları aşağıdaki tabloda  belirtilmiştir.

 4.Kendinden birbirine bağlı veya çoklu veya banded veya Kraftband V Kayışları,

Bir tahriğe gerekli V kayış Profilleri (çevresel hız ve iletim oranı göz önüne alınarak) ve Adeti (aktarılan güç göz önüne alınarak) hesaplanarak birden fazla  V –kayışlarının bir arada bir tahrik de  kullanımda şu Problemler gözlendi;

a.     V-Kayışları birbirlerinden bağımsız şekilde kasnaklara oturmak da (uzamakda) böylece örnek  4 V-kayışının çekeceği güç sadece en az uzayan V –kayışına yüklenmekte, böylece sözü geçen tek V kayışı gerekli güç iletişimini sağlamamakta,kopmakta veya kasnak içinde patinaj yapmaktadır.

b.     Ani darbelerde tüm kayışlar kopmaktadır.

c.      Aktarım oranları pratik de kısıtlı kalmaktadır.

d.     Taş Kırma makine ları gibi kullanımlarda bağımsız V –Kayışları kendi aralarına veya kayış-Kasnak arasına dışarıdan taş vs. gibi yabancı maddeler almak ta ,böylece tüm tahriğe zarara meydan olmaktadır.

e.     Biçer Döver, Yerden Kumandalı Vinç  gibi bazı uygulamalarda bağımsız V-Kayışların sırtına baskı uygulayarak kasnağa daha iyi oturmasını sağlayarak  bir Debriyaj uygulaması neredeyse imkansızdır.

İşte bu ana sebeplerden  dolayı,bağımsız V –Kayışları üretim aşaması sürecinde birbirlerine kuvvetli bir Kord bezi ile geri dönümsüz olarak bağlandı.

Tipleri;

a.      Çoklu Bezli V kayışları

Tüm Klasik ,Dar ve Amerikan Standardı V –kayış tiplerinin çoklu üretilmiş çeşitleri mevcuttur.Ana kullanım alanları çok ağır hadde makineleri,Taş  Değirmen ve Kırıcıları, Biçerdöverler,Askeri tanklar vs.

b. Çoklu Tırtıllı V –kayışları

Tüm Klasik ,Dar ve Amerikan Standardı V –kayış tiplerinin çoklu üretilmiş çeşitleri mevcuttur.Ana kullanım alanları; Kamyon ,Otobüs,askeri tank gibi  Ağır Vasıtalar.

5. Özel Tarım ve Biçerdöver V –kayışları;

Özellikle Biçerdöver Makinelerinde aktarılan yüksek güç,meydana gelen ani darbeler ,izin verilenenden daha büyük ters bükümler,ağır ve uzun  çalışma şartları ,toz gibi yabancı maddelerle dolu çalışma ortamı yukarda açıklanan ve  Standartlarda belirtilen V-Kayışlarının yanında bazı özel V –Kayışlarına gerek duyuldu.Yurdumuzda Biçerdöver sektöründe Yürütücü,Batör gibi isimler verilen V –Kayışları aşağıda belirtilmiştir.

 6.Tırtıllı V kayışları (Dar ve Yüksek Tırtıllı V kayışları)
Bir V­-kayışının görev gelemez hale gelmesinin en önemli nedenlerinden biride,kasnaklar üzerinde dönerken devamlı bükülmeye maruz kalması ,bu bükülmeden dolayı + 60 Derece  ve üzeri ısınması,bu ısı dolayısı ile kauçuk malzemede  kimyasal reaksiyonların devamı ve V kayışının kauçuk kısmının kavrulmasıdır.

Diğer  nedenler ise oksijen ve ozon atağı,sürtünme kaybı  olarak sayılabilinir.

1970 li yıllarda Otomotiv sanayi daha uzun ömürlü yani daha az ısınan ,daha ufak çaplı kasnaklarda çalışabilen,yağa ve oksijene daha dayanıklı ve kasnak kaçıklıklarına daha az duyarlı bir V kayışı talep etti.

Yapılan çalışmalarda ana malzeme ve yapım özelliklerinde şu değişiklikler yapıldı.

1.Ana kauçuk malzeme değiştirildi; böylece yağa ve ozona daha dayanıklı ,sürtünme değeri yüksekleştirildi ve güç iletim kaybının daha az olması sağlandı.

2. Ana Konstrüksiyon değiştirildi ; V Kayışına diş (tırtıl) açıldı,böylece  tabii bir şekilde havalandırma ,ventilasyon sağlanırken ,bükülen malzeme daha az olduğu için ısı kazanımının daha az olması  ve kayışın enine sertliğinin çoğalması  ( kasnağın içine akmaması) sağlandı.

Bu kayışlara Tırtıllı V - kayışlar denildi.Eski konstrüksiyon kayışlara da Bezli V-kayışı denildi.

Tırtıllı V kayışlarında yine Tip olarak Düz V -kayışlarının ve Dar V-kayışlarının tipleri alındı,aynı kasnaklarda çalışması sağlandı.

Yapılan otomotiv testlerinde eşit şartlarda Düz V kayışlarının maximum 20 000 km görev yaparken Tırtıllı V kayışlarının 60 000 km üzerinde görev yaptığı,örnek olarak Alternatör kasnağına bağlandığında Araçın daha iyi şarj yaptığı yani başka bir deyişle üzerine aldığı yükü daha iyi ilettiği  gözlendi.

 8.Varyatör Kayışları

Endüstride kullanılan Varyatör düzenekleri için kullanılacak Varyatör Kayışları  bir Standarta bağlanarak ,tablodaki boylar tespit edilmiştir.

(Varyatör; bir adet kasnağın iki yanağının birbirlerinden mekanik bir şekilde birbirlerinden uzaklaşarak veya yaklaştırarak  ve böylece kullanılan Kayışın kasnak içindeki konumu düzenek içinde yükselterek veya alçaltarak aktarılan devir sayısını ve torku ayarlayan düzenek)

Bu kayışlar genellikle Tırtıllı tipinde üretilir.

Tabloda olmayan tipler için lütfen Şirketimize sorunuz.

Tipik bir Varyatör resmi  kasnağı aşağıdadır

 9.Altıköşe V kayışları

Geniş tabanları  üst üste gelecek şekilde yapıştırılmış V kayışı olarak düşünebilinir.

Endüstride ve Tarım Sanayinde her iki tarafı ile güç iletmek için ve aşırı bükülmelere  mukavim şekilde üretilmiştir.Tipler tabloda belirtilmiştir.


C.)BOYUTLARI;

 Tse 198/1 e göre ,17,22 gibi Klasik V-Kayışları iç çevre uzunluğu Li olarak ölçülür. SPB,SPC gibi Dar V-Kayışları ise etken çevre boyu Lw olarak ölçülür.

V-Kayış tip ve rumuzları:

a.Tipler

X rumuzu tırtıllı V Kayışları için kullanılır, herhangi bir kasnakda aktarılacak güce,çalışma süre ve ortamına göre kullanıcı ister düz ,ister tırtıllı V Kayışı kullanabilir.

SP rumuzu Süper Güç ( Super Power ) yani yüksek  V-Kayılarıdır.

,AV rumuzu Otomotiv Sanayi için üretilmiş V kayışlarıdır.

b. Boylar Ve Ölçme

Bir V –Kayışını enli bir daire olarak düşünürsek ,bu dairesinin içini mi yoksa dışını mı dairenin boyu olarak alçağımız bir sorun olur.Bu yüzden çeşitli tipler çeşitli noktalardan ölçülür 

Li         : V kayışın içten ölçülen çevre uzunluğu,

La        : V kayışın dıştan ölçülen çevre uzunluğu,

Lw        : hw hatvesinden geçtiği düşünülen ve hesap edilen (yaklaşık 1/3h ) çevre uzunluğu [Lw boyu V Kayış bükülse veya ters bükülse bile hep aynı kalır, Li ve La değişir (uzar veya kısalır)].

Tabii ki La,Lw ve Li değerleri arasında geometrik bir bağ vardır ve bu bağ  kolayca hesaplanabilinir

Örnek;

Dış boyu La 1000mm olan 9,5  Tipindeki  V kayışının  İç Boy Ve etken Boy hesabı

Lw= La –(2x yükseklik)x Pi Sayısı

Lw= 1000-(2x2)x3.14

Lw= 1000-13= 987 mm

 Kısaca, 9,5x 1000 La, AV 1000 La  ve SPZ 987 Lw aynı kayışın değişik tanımlarıdır.

1970 li yıllarda Otomotiv Sanayine sunulan Tırtıllı V kayışları Otomotiv Sanayi için 1980 li yıllarda yetersiz oldu.

Otomotiv Sanayi:

  •   Daha da ufak kasnaklarda çalışan ,
  •  Daha da yüksek ısılara dayanan
  •  Daha da fazla yük ileten
  • Daha da hızlı dönebilen
  •  Daha da yataklara yük bindiren
  •  Daha da sessiz bir Tahrik elemanı talep etti 
  • Gelişen kalıp ve kasnak işleme Teknolojisi ile Poly V veya taraklı V Kayışları doğdu.

Özetle  bir V kayışının kasnakla irtibata geçtiği V kanalı ufaltıldı ve çoğaltıldı  ,ince bir şerit üzerine monte edildi,Kayışın aktarması düşünülen güce göre bu ufak V kanalların sayısı tespit edildi. Böylece;

1.      Kayışın toplam yüksekliği düşük tutulabilindi,bu daha çok bükülebilmesini yani daha ufak kasnaklarda çalışabilmesini sağladı.

2.      Kayışın ana malzemesi yeni geliştirilen ısıya daha dayanıklı Kauçuklardan seçildi,böylece kayışın daha yüksek ısılara dayanması sağlandı.

3.      Kayışa istenildiği kadar kanal açılabildiğinden V kayışlarının limit değerleri aşıldı,daha fazla yük iletilebildi.

4.      Kayış daha ince ve daha hafif olduğundan merkez kaç kuvveti de daha az oldu,böylece daha hızlı döndürebilindi ve yataklara daha az yük bindirildi.

5.      Kayışın kasnağın içine girme mesafesi azaldı ve  Kayışın görev yapabilmesi için kullanılan kasnaklar çok daha hassas açılmak zorunda kalındı,  böylece ses sorunu çözüldü.

Daha öncede V kayışlarında denenen yaylı otomatik gerginlik verici BASTIRICI RÖLE ler ile,V kayışlarında büyük sorun olan Gerginlik ayarı otomatik hale getirildi.

Bu Kayış çeşidindeki Profiller ve kullanım alanları şunlardır;

 

PJ Profili; özellikle Otomatik Çamaşır makinelerinde,Otomatik Kapı mekanizmalarında,Yer cilalama makinelerinde,Otomatik Zirai makinelerde

PK Profili; Ağırlıklı Otomotivde ,Endüstriyel Çamaşır makinelerinde,Araç Air Condition lerinde

PL Profili; Hava Kompresörlerinde,Un Değirmenlerinde,Taş Kırıcılarında,CNC Tezgahlarda,

PM Profili; Plastik ve Kauçuk Extruderlerinde,Dövme makineleri gibi ağır tahriklerde kullanırlar.

Dezavantajları ;

1.Ani darbeli tahriklerde patinaj yapmaya normal V kayışlarından daha meyilli oldukları gözlemlendi.

2. Bu tip Kayışlarda kullanılan pahalı  malzemeler ve ileri üretim Teknolojisi Kayış ve Kasnak maliyetini artırdı.

TSE 198/1 bu Kayışları taraklı kayışlar olarak adlandırır ve şöylece hükme bağlar;


 

Taraklı V kayışları

Tarak adımı veya hatve

Tolerans

Toplam kayış

Tip/Profil

en az/en fazla

yüksekliği

 

 

     yaklaşık

PH

1,64

0,3 /0,15

3

PJ

2,34

0,4/0,5

4

PK

3,56

0,5/0,25

6

PL

4,7

0,4/0,4

10

PM

9,4

0,75/0,75

17











Bu konuda dikkat edilecek husus Poly V veya Taraklı kayışlarda ,V kayışlarında olduğu gibi sırt genişliği ölçülmez,kayışın Hatvesi ve kanal adı belirtilir;

4 PK, 8 PK gibi,

Hangi kanal tipi kullanılacağı ana olarak çevresel kayış hızı ve Kasnak çaplarına göre,bu kanaldan kaç adet kullanılacağı ise aktarılacak Güç miktarına göre belirlenir.

Poly V kayışlarının tüm tiplerinin anılan boyu Lw dir.

Diğer tüm hususlarda ise V kayışları için geçerli olanlar Poly V kayışları içinde geçerlidir.

V – KAYIŞLARININ MONTAJI

            Mevcut en iyi kayışlarla mevcut en iyi kasnaklardan meydana gelen bir tahrik sistemi doğru monte edilmez ise  ,belki birkaç gün ,belki de birkaç dakika çalışır randuman vermez.

            O yüzden montaj sırasında şu noktalara dikkat etmek menfaatimiz icabıdır.

            A.)KASNAKLAR

Yeni veya eski tüm kasnakların kanal yüzeylerinin

            a.)Aşınmamış

            b.)Çapaksız,kalem izsiz,hava boşluksuz (karınca) yani taşlanma hassasiyetinde

            c.)Tüm kasnak Kanallarının eşit açılmış olduğuna dikkat edelim.

 Bu konuda

            a.)Çalışmış kasnakların aşındığını ve genişlediğini, bu konuda en iyi gözlem şudur; Eğer Kasnak da kasnak ağzının hemen altında bir set oluşmuş ise,bu kasnak aşırı aşınmış demekdir.

            b.)Kasnaktaki çapak ve kalem izlerinin kayışı yırtacağını

            c.)Eşit açılmamış kasnaklarda tüm yükün en kısa kayışa binerek bu kayışın vaktinden önce kopacağına inanalım.

            Kasnakları mil üzerinden mil yatağına mümkün olduğu kadar yakın monte ederek, mile gerekir bir yük yükleyelim.

            B.)KAYIŞLAR 

Dikkat:  Çoklu kullanımlarda, çalışmış ve yeni kayışları veya değişik üreticilerin kayışlarını aynı takım içinde kullanılmayın.Değişik boylardaki bu kayışların kullanımında unutmayalım ki tüm yük en kısa kayışa biner veya böylece bu kayışın ömrü çok kısalır.

Firmamız özel istek üzerine sizlerle tam aynı boy (yani setlenmiş) beraber çalışacak kayışlar kaç adet veya hangi boy olursa olsun temin edebilir

C.)KAYIŞ MONTAJI:

            Kayışları monte ederken kayışları hiçbir zaman levye,tornavida ile kanalların üzerinden kanala zorlamayınız, bu takdirde kayışın yük taşıyıcı iplerini veya kasnağın  üst yüzeyini zedelersiniz, kayıştaki veya kasnaktaki en ufak zedelenme kayışın ömrünü %100 nispetinde azaltır.

            Doğru montaj ise; tahriksiz kasnağın hafifçe öne alın ve yeni kayışın kasnaklar üzerinden geçerek yuvasına oturmasına dikkat ediniz ve daha sonra tahriği yüksüz olarak birkaç devir çeviriniz.Böylece kayışların ‘’oturmasını’’sağlanır .Daha sonra kayış gerilir.

Bu konuda dikkat edilecek iki konu

a.)   Kayış doğru bir şekilde gerilmesini

b.)   Kasnakların aynı eksende olmasını sağlanmasıdır.

İlk önce gerginlik vermeyi inceleyelim.

Düşük gerginlik şu sonuçları doğurur.

a.)   Patinaj ;Kayışlar kasnakla beraber dönmek yerine patinaj yaparak hem kendilerini kısa ömürlü yapacak aşırı ısınmaya sebep olmak da vede gerekli yük aktarımı yapmamaktadır. Sonuç olarak kayışlar kavrulmaktadır.

b.)   Kayışlar kalkış anında ani yüklenmelere  karşı kasnağa yük iletmediklerinden  koparlar.

c.)   Kayışlar kasnaklardan fırlarlar

Kasnakların aynı eksende olması;

            Montaj esnasında veya sonra kasnakların aynı eksende olmasına önemle dikkat ediniz.Aksi halde kayışlar kısa zamanla koparak veya parçalanacaktır. Bu konuda her  iki kasnağa yaslanarak yapıştırılan bir cetvelin  su terazisi ile birbirlerinden kaçıklığını kontrol etmek genellikle yeterli kontrolu sağlar.

V- KAYIŞLARINDA GERGİNLİK

 KAYIŞLARA GEREKLİ GERGİNLİĞİN VERİLMESİ      PROSEDÜRÜ

Bu konuda çeşitli yöntemler ve aparaylar mevcuttur.Tecrübelerimiz sonucu en basit,ekstra hiçbir  özel alet gerektirmeyen ve makine başında her an yapabilinen yöntem şu ikisidir

1)     GERDİRME METODU.

(GENELLİKLE 1 METREDEN UZUN KAYIŞLAR İÇİN)

 Bu metodun dayandığı yöntem Kayışın gerekli gerginlikte göstermesi  gereken uzamadır.

Şu şekilde uygulanır.

1)     Kayış Kasnaklara  GERGİN OLAMAYARAK oturtulur,sadece boşluğu alınır,V-kayışlarının sarkması engellenir.

2)     Tahrik el ile en az iki kez döndürülür.

3)     V-kayışının dış kenarından bir çelik metre ile çevresi dışdan ölçülür.

4)     Bulunan değer alttaki Çizelgedeki değer ile çarpılır.

5)     Bu çarpmanın sonucunu çelik metrede bulunan değer ile toplanır.

6)     Çelik metre üzerinde yukarıdaki  toplam değer ölçülene kadar V-kayışı gerdirilir.

 Örnek ;

Çelik metrede ilk ölçülen değer ; 3000 mm /32 Profil V-kayışı

Tablodaki 17 Profil için değer ; 0,006

Çarpım; 3000x0,0065= 19,5

Çelik metrede doğru gerginlik için okunması gereken değer;

3000+19,5= 3019  mm

PROFİL

DEĞER

 

PROFİL

DEĞER

 

PROFİL

DEĞER

 

10

0,005

 

9,5/SPZ

0,006

 

3V

0,006

 

13

0,0055

 

12,5/SPA

0,0065

 

5V

0,0075

 

17

0,006

 

SPB

0,0075

 

8V

0,008

 

22

0,005

 

SPC

0,008

 

 

 

 

25

0,005

 

 

 

 

 

 

 

32

0,0065

 

 

 

 

 

 

 

40

0,006

 

 

 

 

 

 

 

BU TABLO VARİBELT VX V-KAYIŞLARINDA KULLANILAN YÜK TAŞIYICI KORD İPİNİ BAZ ALIR

DİĞER ÜRETİCİLERİN MAMÜLLERİ İÇİN KULLANILAMAZ

 

 

 

HEM BEZLİ HEM DE TIRTILLI V-KAYIŞLARINDA KULLANILIR

 

 

 

3. BOŞLUK ÖLÇME   YÖNTEMİ İLE ;( BAŞPARMAK YÖNTEMİ

1.     Kayış Kasnaklara    monte edilir.

2.     Tahrik el ile en az iki kez döndürülür.

3.     İki kasnak arası mesafe  mm cinsinden ölçülür.

4.     Bir yaylı terazi ile iki kasnağın tam ortasındaki noktadan V-Kayış beher 1000 mm kasnak mesafesi için  17 mm aşağıya bastırılır,değer okunur.

Örnek ; İki kasnak mesafesi 2000 mm olan bir düzenekte 32 mm bastırılır

5.     15 dakika kadar V-kayış çalıştık dan sonra aşağıdaki çizelgeden yeni Kayışlar için belirtilen  max. Değerlere ulaşılana kadar Kayış gerilir.

6.     24 saat sonra bu ölçüm yenilenir,eğer aynı çizelgedeki min. Değerlere ulaşılmışsa devam edilir,yoksa bu işlem yeniden uygulanır

DÜZ V KAYIŞI

 

 

 

DÜZ V KAYIŞI

 

 

 

PROFİL

min  (N)

max (N)

 

PROFİL

min  (N)

max (N)

 

10

8

12

 

9,5/SPZ

18

26

 

13

11

16

 

12,5/SPA

26

38

 

17

22

34

 

SPB

51

75

 

22

43

64

 

SPC

85

127

 

25

65

95

 

 

 

 

 

32

105

150

 

 

 

 

 

40

162

240

 

 

 

 

 

SX TIRTILLI V-KAYIŞI

 

 

 

POLY V KAYIŞI

 

 

 

PROFİL

min  (N)

max (N)

 

PROFİL

min  (N)

max (N)

 

XPZ/9,5

20

28

 

J

2,25

3,4

 

XPA/12,5

29

42

 

K

6

9

 

XPB

55

80

 

L

10

15

 

 

 

 

 

M

36

54

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ne zaman bir V Kayışını değiştirmeliyiz;

Tecrübelerimiz doğrultusunda bir V –kayışının kısa sürede görev yapamaz hale geleceğinin  ön sinyalleri şunlardır.Her malzeme gibi V –kayışlarının da bir ömrü olsa da ,görev yapamaz hale gelmesi bize Tahriğimiz hakkında bazı bilgiler verebilir.

1.     Aşırı uzama; V Kayışı ani darbelere veya yağa maruz kalmıştır,en iyi görülecek belirtiler

V kayışındaki boşluk,Patinaj veya Kasnağın içine aşırı oturması dır.

2.     V –kayışındaki taşıyıcı ipler den bir tanesi veya birkaçı sırasından çıkmıştır,kısa sürede tüm ipler deformasyona uğrayarak V –kayışından ayrılacaktır.

3.     V-kayışının kasnağa giren kısmı pul pul çatlamış,bakalit benzeri  sert bir hale gelmiştir.

V-kayışı yüksek ısıya veya Patinaja maruz kalmış olabilir.

4.     V-kayışı kasnağın içinde ters dönmüş; Kasnak aşırı aşınmıştır.

5.     V –Kayışı bıçakla kesilmiş gibi düz bir şekilde kopmuştur; Kasnak Rulmanları başta olmak üzere tüm döner aksam kontrol edilmelidir.

Koruyucu Bakım;

            Kayış – Kasnak tahrikleri şu noktalara dikkat edilirse sorunsuz çalışma sağlar.

            a.)Gerginlik; daha önce belirtildiği üzere gerilmiş kayışları ve , çalışmaya başladıktan yaklaşık 1 saat sonra yeniden gerginliğini ölçünüz.Daha sonra bu kontrolü periyodik olarak yapınız.

            b.)Çeşitli üreticilerin veya eski kayışlarla yeni kayışları beraber kullanmayınız.

            c.)Kasnakların kanallarının aşınıp aşınmadığını,eksenden kaçıklıkları veya B

balanslarını kontrol ediniz.Bozulmuş, aşınmış veya kırılmış kasnakların değiştirilmesi lazımdır.

            d.)Kayışların toz,yağ gibi yabancı cisimlerin değmemesi sağlayınız.

Unutmayalım ki toz kayışa bir zımpara etkisi yapar, yağ ise kayışın kimyasal yapısının bozulmasını sağlar.

c.)Lütfen kayışları montajdan sonra makine boyası ile temasın etmesini engelleyiniz.


ZAMAN ,TIMING VEYA TRIGGER KAYIŞLARI

V-Kayışlarının diğer Zincir vs. diğer Güç aktarma elemanlarına göre daha hızlı çevresel hızlarda çalışması,daha sessiz ve hafif olması ve daha ucuz olmasından başka en büyük dezavantajı sürtünme esasına dayanarak güç aktarımında bulunması ve  tabi kayıplardan dolayı devir kayıplarının oluşması idir.Bu soruna çözüm bulmak için sürtünme esasına değil kasnak dişinden kayış dişine güç aktaran bir nevi kauçuk zincire ihtiyaç duyuldu.

Böylece Zaman kayışları üretildi.Bu yeni kauçuk zincirler(zaman Kayışları),çelik zincire göre şu avantajları ile öne geçtiler;

a.daha hızlı ve sessiz çalışma.

b.uzamama ve bakım (gerdirme )gerektirmeme.

c.daha ucuz olması.

d. Aktardığı güce göre hesaplanan ve kullanılan çeşitli toplam Kayış genişliğine de elde edilebilinmesi.

Bu konudaki gelişim şöyle oldu;

İlk önce piyasaya

1.Kare şeklinde  dişli inç ve inçin kesirleri ile hatvelendirilmiş  Kayışlar  çıktı

Kayışların güç aktaran elemanı dişlerin dik acılar yerine daha yuvarlak şekillerde olmasında daha çok verim alınabilineceği ( uygun helix acısı)  ortaya çıktıktan sonra

2. Yuvarlak dişli Zaman kayışları ,(metrik hatveler ile )

Olarak çeşitli tiplere ayrıldı

POLİÜRETAN ZAMAN KAYIŞLARI;

Kauçukdan üretilen Zaman kayışlarından şu artı özelliklerde istenildi.

1.     Kauçuk hammadesinin malzeme özelliklerinden  dolayı bu kayışlar çeşitli yağ ,solvent gibi hidrokarbonlarla beraber aynı ortamda sadece kısıtlı olarak  çalışamaktadır.

2.     Yine Kauçuk hammadesinin malzeme özelliklerinden  dolayı bu Kayışlar Gıda ürünleri ile direk temasa girmesi çeşitli Nizamnameler ile yasaklanmıştır.

3.     Kauçuk esaslı kayışlarda çalışma sürecinde Kauçuk çapaklar tahrikden düşebilmektedir ve ortamı kirletmektedir.

Böylece,Poliüretan malzemesinden güç taşıyıcı elemanı çelik kord olan

Poliüretan Zaman kayışları üretildi.Eksiz olarak olarak üretildiğinden dolayı SONSUZ POLİÜRETAN ZAMAN KAYIŞLARI adını aldılar.

Hatve olarak alışagelinmiş kauçuk zaman kayışları hatveleri alındı.

Ekli Poliüretan Zaman kayışları;

Poliüretan hammaddesi basınç ve ısı altında kaynak yapılabilinir.

Böylece,belirtilen  her hangi bir boyda  Poliüretan Zaman Kayışlarının üretimi mümkün oldu.Bu işlem sırasında sadece Poliüretan  hammaddesi birbirine kaynaklanır ,güç taşıyıcı Çelik kordlar ise birbirlerine kaynaklanmaz.Bu yüzden güç iletim değeri olarak Sonsuz Poliüretan Zaman kayışlarının yarısı olarak alınılır.

Kaplamalı Sonsuz veya Ekli Poliüretan Zaman Kayışları

Poliüretan hammaddesine kauçuk hammaddesinin aksine çeşitli hammaddeler hiç ayrılmayacak şekilde kaynaklanabilinir,böylece

a.     PAZ kayışlar; daha sessiz çalışma elde etmek için ,kayış dişlerinin üstüne aşınmaya aşırı dayanıklı naylon bez kaplanabilinir.

Alışılmış ,üzerinde malzeme taşıyan kısa Konveyör Kayışlarında şu problem ler vardır;

a.aşırı uzama

b.taşıyıcı yüzeyin hızlı aşınması

Bu sebeplerden dolayı PAR Kayışlar üretildi

b.     PAR kayışlar;kayışın üzerinde çeşitli malzemeler ,çeşitli kalınlıkta ve çeşitli şekil ve motiflerde hiç ayrılmayacak şekilde yapıştırabilinir.Bu ekler hem Kayışın toplam kopma ve uzama direncini artırırken hem de aşınmayı engellerler.

ÖZEL POLİÜRETAN ZAMAN KAYIŞLARI(yuvarlak örgü makinesi kayışları)

Tekstil Sanayinin yuvarlak örme makinelerinde bükülmeye çok daha  dayanıklı ve çeşitli boylarda kaynaklanabilinir bir Zaman kayışına ihtiyaç duyuldu,böylece çelik kord yerine Kevlar kordu kullanarak YUVARLAK ÖRME MAKİNASI ZAMAN KAYIŞLARI üretildi.

Diğer Poliüretan Kayışlarından ayrışması için mavi renkte üretildi ve rumuzunun başına t eklendi,örnek tt5

AÇIK UÇLU ZAMAN KAYIŞLARI

Sessiz,hassas çalışan ve hafif ,tam daire değil ,bir sonlu kemer olarak tek ve çift yönlü hareket ve güç aktarımda Asansör Kapısı açma mekanizmaları gibi aplikasyonlarda başarı ile kullanılırlar.

Sonsuz zaman Kayışlarının hatvelerine haizdir ve hem Kauçuk dan hem de Poliüretandan imal edilmiş çeşitleri vardır.

ÇİFT TARAFLI ZAMAN KAYIŞLARI

Kayışın her ki tarafı ile birbirlerine zıt yönlerde güç iletmek için üretilmişlerdir. Sonsuz zaman Kayışlarının hatvelerine haizdir ve hem Kauçuk dan hem de Poliüretandan imal edilmiş çeşitleri vardır.

D rumuzu ile ifade edilirler.

ÖLÇÜLER

Kare dişli Zaman kayışları

INÇ  TİPİ

TİP

HATVE (mm)

DİŞ YÜKSEKLİĞİmm

KAYIŞ YÜKSEKLİĞİ mm

ACI°

MXL

2.032

0.51

1.14

40

XXL

3.175

0.76

1.52

50

XL

5.08

1.27

2.30

50

L

9.525

1.91

3.60

40

H

12.70

2.29

4.30

40

XH

22.225

6.35

11.20

40

XXH

31.75

9.35

15.70

40

METRİK TİP

T2.5

2.5

0.70

1.30

40

T5

5

1.20

2.20

40

T10

10

2.50

4.50

40

T20

20

5.00

8.00

40

AT5

5

1.20

2.70

50

AT10

10

2.50

5.00

50

AT20

20

5.00

8.00

50

Yuvarlak dişli Zaman kayışları  

TİP

HATVE(mm)

DİŞ YÜKSKLİĞİmm

KAYIŞ YÜKSEKLİĞİ mm

ACI°

THD

3M

3

1.17

2.4

5M

5

2.06

3.8

8M

8

3.36

6

14M

14

6.02

10

20M

20

8.4

13.2

STPD/STS

S2M

2

0.76

1.36

S3M

3

1.14

1.9

S4.5M

4.5

1.71

2.81

S5M

5

1.91

3.4

S8M

8

3.05

5.3

S14M

14

5.3

10.2

RPP/HPPD

RPP2M

2

0.76

1.36

RPP3M

3

1.15

1.9

RPP5M

5

1.95

3.5

RPP8M

8

3.2

5.5

RPP14M

14

6.00


                                      

Adlandırma ve Boylar

Inç Serisi Timingler

(Kare dişli Timingler )

Tipler

XL               ( Extra Light )  Ekstra Hafif

L               ( Light )  Hafif

H               ( Heavy )  Ağır

XH            ( Extra Heavy )  Extra Ağır

XHH         ( Double Extra Heavy )  Duble Extra Ağır 

Kodlanmaları ;

 Örnek 

1a ) 54 XL 025

       54 =  Inç serisinden onda bir ile çarpılarak bulunacak boy.

       54 x 0,1  = 5,4 inç

      1 inç       = 2,54 cm veya 25,4 mm

       5,4 x 25,4  = 137,16 mm

XL       : XL hatvesi ( 5,080 mm veya 1/5 inch 

025     : Yüzde bir inç cinsinden Kayış Genişliği            

               025 x 0,01  = 0,25 inch

               1 inch = 2,54 cm veya 25,4 mm

                0,25 x 25,4 mm = 6,35 mm

Sağlama        : Kayışta Yarım Diş olmayacağına göre boy ÷ hatve tam diş vermelidir.

                          137,16 ÷ 5,080 = 27 diş

3M

5M

8M

14M

20M    Hatveler metriktir, örnek ; 3 M,3 mm hatve,  8 M ,8 mm hatve demektir

 Kayış Enleri

 5M      = 9,15,25 mm

8M      = 20,30,50,85 mm

14M    = 20,30,50,85,115,170 mm

20M    = 115,170,230,290,340 mm

EN OLARAK MEVCUTDUR

Boy olarak diş adeti verilir

PNÖMATİK VALS KAYIŞLARI,

Pnömatik vals kayışlarımız iki ana çeşittir;

Bu çeşit kayışlarımız çift taraflıdır,bir tarafındaki RPP 8 M Profilindeki  enine kanalları ile  ana tahrik motoru ile bire bir, senkronize aynı dişli ile güç iletişimi  gibi  güç iletişimi sağlayan ,aynı zamanda diğer tarafında sürtünme esasına dayanarak minimum devir kaybı ile güç aktaran  ve gerekliğinde tahriği korumak için Patinaj yaparak bir sigorta etkisi gösteren   kayış boyuna  PK  Profilindeki kanalları vardır.

Adlandırma

RPP 8M 1760 12 PK

 RPP 8M  ;  Enine Diş Profili ve hatvesi, 8mm hatve

1760 ; Kayış Boyu

12 PK; Boyuna kanal hatvesi ve adeti,3,58 mm hatve

Bu çeşit kayışlarımızın her iki tarafında sürtünme esasına dayanarak minimum devir kaybı ile güç aktaran  ve gerekliğinde tahriği korumak için Patinaj yaparak bir sigorta etkisi gösteren   kayış boyuna  PL Profilindeki kanallar vardır.Diş  Deformasyonu Sorunu (diş sıyırması) minimuma indirilmiş , özellikle uzun ömürlü,sorunsuz  ve sessiz bir çeşidimizdir.

Bu Tip kayışlarımız hem Pk hemde Pl hatvesin de mevcuttur:

Örnek ebat

26 DPL 1760

Bu kayışların ortak özellikleri şunlardır;

Güçlendirilmiş RPP / PK Diş Profili,

Uzamayı minimuma indiren yapı ve yük taşıyıcı elemanlar,

Yüksek Güç aktarım verimi,

Hassas  ve Devir kayıpsız Güç aktarımı,

Kayışın enine katlanma ihtimalinin  olmaması,

Minimum ses üretimi,

Yağlama gereksiniminin olmaması,

Yağ,toz gibi dış etkenlerden etkilenmeyen Kauçuk karışımı,